كرد استخوان شكسته را . و جبر الفقير : نيكو كرد حال درويش را و يا توانگر گردانيد او را بعد فقر . و جبره على الامر : بستم بر كارى داشت او را . و جبر العظم بنفسه جبرا و جبورا : به خودى خود جوش خورد آن استخوان شكسته . و جبر اليتم : عطا كرد آن يتيم را . و جبر اليد : جبيره گذاشت بر دست . و جبر نصاب الزكوة بكذا : معادل كرد نصاب زكات را به آن . جبر ( jabr ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - ظلم و زور و عدم ميل و عدم رضاى در كار و كراهت و دشوارى و ستم . و جبر كردن : ظلم و ستم كردن و كسى را به زور بر كارى داشتن . و علم جبر و مقابله : علمى است كه در آن مقادير را بعوض ارقام بواسطهء حروف بيان مىكنند و غرض از آن ايجاز و تعميم حل مسائلى است كه مرتبط با مقادير باشند و مخترع اين علم در حقيقت علماى اسلام‌اند و در سال 156 هجرى محمد بن ابراهيم فرزى معاصر با منصور دوانقى درين علم سخن رانده و ابو عبد اللّه محمد بن موسى الخوارزمى براى مأمون درين علم كتابى تصنيف نموده و در سال 339 هجرى دانشمندان فرنگ اين علم را از علماى اسلام اخذ نمودند و آن را جبر و مقابله بدان جهة ناميده اند كه بسيارى از مجهولات عدديه را به زياد كردن و كم نمودن اعداد در مبادى مطلوب استخراج مىكنند چه در اصطلاح اين علم جبر بمعنى زياد كردن و مقابله بمعنى كم كردن و ساقط نمودن است . جبرا ( jabran ) م ف . پ . - مأخوذ از تازى - از روى عدم ميل و رغبت و بطور ظلم و ستم و زور و دشوارى . جبرانه ( jabr ne ) م ف . پ . جبرا . جبراعل ( jabr el ) و جبراعيل ( jabr il ) ا . ع . جبرئيل . جبرال ( jebr l ) ا . ع . جبرئيل . جبر آهنگ ( jabr - hang ) ا . پ . تخم خارى موسوم به زرد خار كه بيخ آن تربد زرد است . جبرائل ( jabr el ) و جبرائيل ( jabr il ) ا . ع . جبرئيل . جبرعل ( jabrael ) و ( jabraell ) و جبرعيل ( jabrail ) ا . ع . جبرئيل . جبركى ( jabraki ) م ف . پ . بطور جبر و از روى عدم ميل و رغبت . جبروة ( jabarovvat ) و ( jabrovvat ) ا . ع . كبر و عظمت و جلالت . جبروت ( jabarut ) و ( jobrut ) ا . ع . كبر و عظمت و جلالت . جبروت ( jabarut ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - بزرگى و عظمت و تكبر و استقلال و احتشام و كياباد و نخوت . و آسمان . و در اصطلاح سالكان مرتبهء وحدت كه حقيقت محمدى است صلى اللّه عليه و آله و تعلق بمرتبهء صفات دارد . و عالم جبروت : فلك الافلاك . جبروتى ( jabarut ) و جبروتى ( jabaruti ) ا . ع كبر و جلالت و عظمت . جبرور ( jabrur ) و جبروز ( jabruz ) ا . پ . خارپشت بزرگ تير انداز . جبرى ( jabri ) ا . پ . منسوب به جبر . جبرياء ( jebri ' ) ا ع . كبر و جلالت و عظمت . جبريات ( jabreyy t ) ا . پ . مسائل متعلق به جبر و مقابله . جبريه ( jebreyyat ) و ( jebereyyat ) و ( jabareyyat ) و ( jabreyyat ) ا . ع . كبر و جلالت و عظمت . جبرية ( jabareyyat ) ا . ع . فرقه‌اى كه قائل به جبراند خلاف قدرية . جبريل ( jabril ) و ( jebril ) ا . ع جبرئيل . جبرين ( jabrin ) و ( jebrin ) ا . ع . جبرئيل . جبرئيل ( jabrail ) ا . ع . جبرئيل . جبرئيل ( jebrail ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - فرشتهء وحى كه بواسطهء آن وحى بر پيغمبران نازل شود . جبز ( jabz ) م . ع . جبز له من ماله جبزة ( از باب نصر ) : داد او را پاره‌اى از مال . و جبز الخبز ( از باب كرم ) : فطير شد نان و يا خشك و بىنانخورش گرديد . جبز ( jebz ) ا . ع . مرد بخيل و درشت و لئيم و فرومايه و حقير و بددل . جبزة ( jabzat ) ا . ع . پاره‌اى از مال . جبس ( jebs ) ا . ع . كند خاطر و افسرده دل‌گران . روح فاسق و بددل و ناكس و هيچ‌كاره . و بچهء خرس . و گچ . ج : اجباس و جبوس . جبسين ( jabsin ) ا . پ . گچ و آهك . جبش ( jabc ) م . ع . جبش الشعر جبشا ( از باب ضرب ) : سترد موى را . جبغوت ( jabqut ) و ( jobqut ) ا . پ . پنبه و پشم كه در لحاف و نهالى و جز آن كنند و لحاف پاره پارهء كهنه . جبل ( jabl ) ا . ع . گشادگى و فضاى ما بين خانه‌ها . جبل ( jabl ) ص . ع . بزرگ خلقت يق رجل جبل . جبل ( jabl ) م . ع . جبلهم الله جبلا ( از باب ضرب و نصر ) : آفريد ايشان را خداى . و جبله على الشيئ : مجبول و مجبور ساخت وى را بر آن چيز . و جبل الحديد : نرم شد آهن . جبل ( jabl ) و ( jobl ) و ( jobol ) ا . ع . جماعت مردم .